مخترع برق کیست؟
جدیدترین مقالات
اگر از ده نفر در خیابان بپرسید مخترع برق کیست، حداقل هشت نفر بی‌تردید می‌گویند: «توماس ادیسون». اما این پاسخ از نظر تاریخی و فیزیکی کاملاً اشتباه است.
اولا برق خانگی و امروزی حاصل پژوهش و ایده نیکولا تسلا است. ثانیا برق نیرویی بنیادی در جهان آفرینش و حاصل جریان ذرات باردار (الکترون‌ها) است. بنابراین هیچ انسانی الکتریسیته را از عدم خلق نکرده است. آنچه بشر در یک مسیر ۲۶۰۰ ساله انجام داد، مشاهده، کشف، مهار شیمیایی و توسعه شبکه‌های توزیع صنعتی بود.
در این مقاله، پرونده این ادعای تاریخی را بدون تحریف‌های رایج و بر اساس اسناد معتبر موزه اسمیتسونین و تاریخ مهندسی برق می‌بندیم.
برق را کی اختراع کرد و برق چه سالی اختراع شد؟
پاسخ کوتاه و فنی: هیچ‌کس برق را اختراع نکرد، بلکه برق کشف و قابل استفاده شد. اگر بخواهیم تاریخ و دانشمندان را بر اساس دستاوردها تفکیک کنیم:
- اولین منبع جریان پایدار شیمیایی: در سال ۱۸۰۰ میلادی توسط آلساندرو ولتا با ساخت اولین باتری جهان (پیل ولتایی).
- پایه‌گذاری ژنراتور و موتور صنعتی: در سال ۱۸۳۱ میلادی توسط مایکل فارادی با کشف القای الکترومغناطیسی.
- طراحی شبکه سراسری برق شهری: در سال ۱۸۸۷ تا ۱۸۹۳ میلادی توسط نیکولا تسلا با ثبت اختراع سیستم متناوب (AC).
بنابراین سوال برق چه سالی اختراع شد پاسخ یک‌کلمه‌ای ندارد. بلکه تکامل آن از باتری‌های اولیه ذخیره بار تا نیروگاه نیاگارا حدود یک قرن زمان برد.
تاریخچه اختراع برق / اولین مخترع برق چه کسی بود؟
پاسخ به اینکه برق چگونه اختراع شد و چه کسی اولین مخترع برق به شمار می‌رود، یک خط زمانی پیوسته از نبوغ دانشمندان است:
توسعه برق از کهربای باستان تا باتری ولتا و ژنراتور فارادی
- تالس ملطی (۶۰۰ پیش از میلاد): تالس یونانی نخستین فردی بود که ثبت کرد مالش کهربا به پارچه پشمی باعث جذب تکه‌های کاه می‌شود. این نخستین مشاهده مستند «الکتریسیته ساکن» در تاریخ تمدن بشر بود.
- ویلیام گیلبرت (سال ۱۶۰۰): پزشک دربار ملکه الیزابت، با انتشار کتاب معروف د مگنته واژه لاتین Electricus (برگرفته از واژه یونانی کهربا) را ثبت کرد، تفاوت مغناطیس و الکتریسیته را اثبات نمود و پدر علم الکتریسیته نام گرفت.
- بنجامین فرانکلین (سال ۱۷۵۲): با آزمایش پرخطر بادبادک و کلید در هوای طوفانی، شارژ الکتریکی ابرها را درون بطری لیدن (اولین خازن بشر) ذخیره کرد و اثبات نمود آذرخش ماهیتی الکتریکی دارد. او بارهای مثبت و منفی و میله برق‌گیر را ابداع کرد.
- آلساندرو ولتا (سال ۱۸۰۰): با مشاهده انقباض عضلات در آزمایش‌های گالوانی، لایه‌های متناوب مس و روی را با مقواهای آغشته به آب‌نمک ترکیب کرد و پیل ولتایی را ساخت تا انسان برای اولین بار به جریان مداوم برق شیمیایی دست یابد. واحد سنجش اختلاف پتانسیل الکتریکی (ولت) نام اوست.
- مایکل فارادی (سال ۱۸۳۱): این فیزیک‌دان تجربی بریتانیایی متوجه شد چرخش یک رسانا درون میدان مغناطیسی، جریان الکتریسیته تولید می‌کند. این همان فرمول بنیادی است که امروزه در تمامی ژنراتورهای حرارتی، بادی، آبی و اتمی دنیا برق تولید می‌کند.
چگونه ادیسون با کلاهبرداری حق تسلا را خورد؟
یکی از پرسرچ‌ترین سوالات حوزه الکتریسیته این است: مخترع برق تسلا یا ادیسون؟
واقعیت تلخ تاریخ این است که این تقابل، نه یک رقابت علمی شرافتمندانه، بلکه جنگ میان «نبوغ پاک و الهی تسلا» در برابر «سوداگری، انحصارطلبی و نیرنگ ادیسون» بود.
پشت‌پرده کثیف ادیسون در برابر نیکولا تسلا
امپراتوری توماس ادیسون بر پایه جریان مستقیم (DC) بنا شده بود. سیستم ادیسون به دلیل اتلاف سنگین انرژی در سیم‌ها (بر اساس فرمول فیزیکی )، حداکثر توان پوشش شعاع ۱ تا ۲ کیلومتری را داشت. یعنی در هر محله باید یک نیروگاه دودزا ساخته می‌شد.
اما نیکولا تسلا با اختراع جریان متناوب (AC) و استفاده از ترانسفورماتور، ولتاژ را بالا و جریان را کاهش داد و توانست برق را از آبشار نیاگارا تا صدها کیلومتر آن‌طرف‌تر بدون افت منتقل کند. وقتی ادیسون دید فناوری کهنه‌اش در برابر شاهکار تسلا کاملاً زانو زده است، به جای رقابت، دست به کثیف‌ترین ابزارها زد:
- کلاهبرداری مالی و بدعهدی: تسلا در جوانی برای شرکت ادیسون کار کرد و ادیسون به او وعده پاداش نجومی ۵۰ هزار دلاری داد. اما وقتی تسلا با نبوغ خود مشکلات فنی ژنراتورهای DC را حل کرد، ادیسون زیر قولش زد، به او خندید و گفت: «تسلا، تو هنوز شوخ‌طبعی‌های آمریکایی را نمی‌فهمی!» تسلا از این فریبکاری استعفا داد و سال‌ها در فقر دست‌وپا زد.
- صندلی الکتریکی و قتل‌عام حیوانات: ادیسون برای تخریب وجهه برق AC تسلا، تکنسین‌هایش را فرستاد تا در ملاءعام سگ‌ها، گربه‌ها و اسب‌ها را با برق متناوب اعدام کنند تا به مردم القا کند سیستم تسلا یک قاتل است. او حتی پشت پرده لابی کرد تا اولین صندلی اعدام زندان‌ها با برق تسلا کار کند تا آن را ابزار مرگ نشان دهد.
مخترع برق متناوب (AC) کیست؟
نام قطعی به عنوان مخترع برق متناوب و کسی که شبکه برق مدرن جهان را پایه گذاشت، نیکولا تسلا است. دروغ بزرگ تاریخ این است که ادیسون را مخترع برق معرفی می‌کنند. در حالی که ادیسون تنها دلال و بازاریاب زیرکی بود که با انحصارطلبی و پروپاگاندا، حقایق علمی را به نفع خود مصادره کرد و تسلا را در انزوا و فقر در هتلی در نیویورک تنها گذاشت.
خلاصه تاریخچه کشف و اختراع برق
خلاصه روند اختراع برق از ابتدا تا کنون در عکس زیر جمع‌آوری شده است.
پاسخ قطعی معمای اختراع برق
ضمن تاکید کارشناسان برق صنعتی آباده، اگر در آزمون یا مقاله‌ای با پرسش مخترع برق کیست مواجه شدید، بدانید که برق یک اختراع شخصی نیست. اما اگر قرار باشد به سازنده واقعی سیستم انتقال برق مدرن اشاره کنیم، نام واقعی آن نیکولا تسلا است. نابغه‌ای که جهان مدرن و پریزهای برق خانه‌مان را مدیون او هستیم، هرچند تاریخِ سرمایه‌داری سند آن را به نام ادیسونِ سودجو زد.