آموزش سیمکشی روشنایی تیر برق
نوشتههای تازه
در این مقاله با آموزش سیمکشی روشنایی تیر برق بصورت فنی و حقوقی تلاش کردیم مراحل اجرایی، ملاحظات ایمنی و الزامات استاندارد سیمکشی روشنایی تیرهای برق را بر پایهی مقررات و شرایط جغرافیایی ایران تشریح کنیم.
روشنایی معابر یکی از زیرساختهای حیاتی شهری و بینشهری است که ایمنی تردد، کاهش تصادفات و افزایش احساس امنیت شهروندان را تضمین میکند. بخش عمدهای از این روشنایی از طریق چراغهایی تأمین میشود که بر روی تیرهای برق و پایههای روشنایی نصب شدهاند.
مراحل فنی سیمکشی روشنایی تیر برق
مراحل فنی سیمکشی روشنایی تیر برق به شرح زیر است:
مرحلهی اول: بررسی نقشه سیم کشی تیر برق روشنایی و طراحی مدار
پیش از هر اقدام عملی، نقشهی روشنایی تیر برق و معبر باید بر اساس ضوابط نشریهی ۱۱۵ سازمان مدیریت و برنامهریزی (آییننامهی طرح هندسی راهها) و دستورالعملهای شرکت توزیع برق منطقهای تهیه شود. نکات کلیدی در این مرحله عبارتاند از:
- فاصلهی تیرها: در خیابانهای شهری ایران معمولاً بین ۲۵ تا ۴۰ متر و در بزرگراهها تا ۵۰ متر متغیر است.
- ارتفاع نصب چراغ: برای معابر محلی حدود ۸ متر و از تیر برق چهارگوش بتنی ۹ متری استفاده میشود و برای بزرگراهها ۱۰ تا ۱۲ متر و از تیر برق بتنی ۱۲ متری چهارگوش استفاده میشود.
- محاسبهی افت ولتاژ: طبق استاندارد، افت ولتاژ مجاز در انتهای مدار روشنایی نباید از ولتاژ اسمی بیشتر شود.
مرحلهی دوم: نصب بازو و چراغ به تیرهای برق روشنایی
بازوی روشنایی در ارتفاع مناسب (معمولاً نزدیک انتهای تیر) با بستهای فولادی گالوانیزه بسته میشود. سیم رابط از داخل لولهی بازو عبور داده شده و از یکسو به کابل اصلی مدار روشنایی و از سوی دیگر به سوکت چراغ متصل میشود.
نکتهی مهم اجرایی این است که سیمها باید درون لولهی بازو محفوظ باشند و در محل اتصال به کابل اصلی از کانکتورهای فشاری مخصوص هوایی استفاده شود تا نیازی به قطع کابل اصلی نباشد.
مرحلهی سوم: اتصال مدار اصلی به تیر برق روشنایی
خط اصلی مدار روشنایی معمولاً از تابلوی فرمان (واقع در نزدیکی ترانسفورماتور محله) آغاز شده و بهصورت زنجیرهای از تیری به تیر دیگر ادامه مییابد. ترتیب اتصال به این شکل است:
- خروجی تابلوی فرمان: فیوز حفاظتی + کلید محافظ جان
- کابل اصلی هوایی: عبور از روی تیرها با مهار مناسب
- انشعاب به هر چراغ: از طریق کانکتور فشاری به سیم رابط بازو
- سیم نول و ارت: سیم نول مدار باید به شینهی نول تابلو و ارت تیرها متصل باشد
مرحلهی چهارم: اجرای سیستم ارتبندی تیربرق
یکی از مهمترین بخشهای آموزش سیمکشی روشنایی تیر برق، ارتبندی صحیح بدنهی تیرهای فلزی است. بر اساس مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان و دستورالعملهای شرکت توانیر:
- بدنهی هر تیر فلزی باید به سیستم اتصال زمین متصل باشد.
- مقاومت ارت هر تیر نباید بیش از اهم باشد (در برخی استانداردها اهم برای نقاط پرتردد).
- الکترود ارت معمولاً میلهی مسی به طول تا متر است که در مجاورت پایهی تیر کوبیده میشود.
- سیم ارت حفاظتی (PE) با مقطع حداقل مسی از بدنهی تیر به الکترود متصل میگردد.
عدم اجرای صحیح ارت، خطر برقگرفتگی عابران در صورت نشت جریان به بدنهی تیر را به همراه دارد. حادثهای که متأسفانه در برخی از شهرهای ایران در فصل بارندگی گزارش شده است.
تابلوی فرمان سیم کشی تیر برق روشنایی معابر
تابلوی فرمان، نقطهی آغاز مدار روشنایی محسوب میشود و معمولاً در فاصلهی نزدیک ترانسفورماتور بر روی یکی از تیرها یا داخل اتاقک پست نصب میگردد. اجزای اصلی یک تابلوی فرمان استاندارد سیم کشی روشنایی تیر برق عبارتاند از:
- کلید اصلی (معمولاً کلید اتوماتیک سهپل)
- فیوزهای خروجی (یکی برای هر فاز مدار روشنایی)
- کنتاکتور برای قطع و وصل اصلی بار
- فتوسل یا تایمر نجومی برای فرمان خودکار
- ترمینالهای نول و ارت
- محفظهی ضد آب (IP65) متناسب با شرایط اقلیمی
در شهرهایی مانند بندرعباس، اهواز یا بوشهر که رطوبت نسبی هوا بالاست، انتخاب تابلوهایی با درجهی حفاظت IP65 و متریال مقاوم در برابر خوردگی (فایبرگلاس یا ورق استنلس) منطقی است.
الزامات استاندارد سیم کشی روشنایی تیر برق در ایران
سیمکشی روشنایی تیر برق در ایران تابع مجموعهای از مقررات و استانداردهاست که رعایت آنها برای پیمانکاران و مجریان الزامی است:
|
استاندارد / نشریه |
موضوع |
|
مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان |
طرح و اجرای تأسیسات برقی |
|
نشریهی ۱۱۰ |
سیستمهای ارتبندی و حفاظت |
|
استاندارد ملی ۲۹۳۴ |
کابلها و سیمهای عایقدار |
| دستورالعملهای شرکت توانیر |
طراحی و اجرای شبکهی روشنایی معابر |
| آییننامهی ایمنی شرکتهای توزیع |
حفاظت نیروی انسانی هنگام کار با شبکه |
تفاوت شبکهی روشنایی معابر با شبکهی توزیع عمومی
پس از پرداختن به جزئیات آموزش سیمکشی روشنایی تیر برق، لازم است تفاوت عملکردی این دو شبکه روشن شود:
- شبکهی توزیع: وظیفهی رساندن انرژی الکتریکی از ترانسفورماتور به مشترکان را بر عهده دارد و معمولاً سهفاز با ولتاژ ۴۰۰/۲۳۰ ولت است به طول ۱ تا ۱٫۵ متر و قطر ۲ اینچ که با بست یا جوش به تیر متصل میشود.
- چراغ روشنایی: امروزه چراغهای LED با توان ۵۰ تا ۱۵۰ وات جایگزین چراغهای بخار سدیم و بخار جیوه شدهاند. طبق دستورالعملهای سازمان بهرهوری انرژی ایران (سابا)، حرکت به سمت LEDها به دلیل مصرف کمتر و عمر بالاتر تشویق شده است.
- فتوسل یا تایمر نجومی: برای کنترل زمان روشن و خاموش شدن خودکار شبکه.
نکات ایمنی اجرای سیمکشی روشنایی
هر تکنسینی که در حوزهی سیمکشی روشنایی تیر برق فعالیت میکند، باید نکات ایمنی زیر را بهعنوان اصول اصلی بپذیرد:
۱. قطع مطمئن برق پیش از عملیات سیم کشی روشنایی
هرگز نباید به جریاندار نبودن مدار اکتفا کرد. استفاده از ولتاژ سنج تماسی و قفلگذاری ایمنی بر روی کلید تغذیه الزامی است.
۲. استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در مراحل سیمکشی روشنایی تیربرق
دستکش عایق ولتاژ متناسب (کلاس ۰ برای ولتاژ زیر ۱۰۰۰ ولت)، کلاه ایمنی، کفش عایق و کمربند ایمنی هنگام بالا رفتن از تیر ضروری است.
۳. رعایت حریم خطوط فشار متوسط تیرهای برق
در بسیاری از تیرهای مشترک (که هم خط ۲۰ کیلوولت و هم خط فشار ضعیف و روشنایی را حمل میکنند)، فاصلهی مجاز از کابلهای فشار متوسط باید قطعا رعایت شود. حداقل فاصلهی مجاز کار بدون حفاظ در سطح ولتاژ ۲۰ کیلوولت، بر اساس مقررات، است.
۴. عدم اجرا سیمکشی روشنایی تیر برق در شرایط جوی نامساعد
کار بر روی تیر برق در زمان بارندگی، رطوبت بالا، وزش باد شدید یا رعد و برق ممنوع است.
تجهیزات حفاظتی مدار شبکه سیم کشی روشنایی تیربرق
- فیوز مینیاتوری یا کاردی در تابلوی فرمان روشنایی.
- کلید محافظ جان (RCD) با جریان نشتی برای حفاظت در برابر برقگرفتگی.
- ارت حفاظتی مطابق استاندارد ملی ایران و نشریهی ۱۱۰ سازمان برنامه و بودجه.